پس اخبارى كه در اين باب وارد شده ، عمده در آن حديث : « تغنّوا بالقرآن و من لم يتغنّ بالقرآن فليس منّا « 1 » » است يعنى : غنا وخوانندگى كنيد به قرآن ، پس هر كه غنا نكند به قرآن پس از ما نيست يعنى مسلمان نيست ، وراوى اين حديث سعد بن ابى وقّاص پدر عمر بن سعد قاتل حضرت امام حسين مىباشد ، ومع ذلك ظاهرش وجوب تغنّى است كه احدى به آن قايل نيست ، و بر تقدير صحت سند ، ممكن است حمل تغنّى بر استغنا ، يا تحصيل صوت بر نهج حلال - هر چند ه شبيه به غنا شود - در افادهء لذّت استماع ، وإلّا واجب است طرح آن ، يا تأويل آن به حمل بر تقيه ، يا اتقاء از سنّيان ، زيرا كه در صحيح بخارى روايت شده از عبداللَّه بن مغفل كه گفت : ديدم رسول خدا را در روز فتح مكّه سوار بر شترش در حالتى كه مىخواند ( إنّا فتحنا ) را به ترجيع صوت ، وگفت راوى كه : اگر نمىترسيدم كه مردم بر دور من جمع شوند ، هر آينه ترجيع مىكردم به نحوى كه حضرت ترجيع كرد « 2 » . ومخفى نباشد كه : اين حديث مجعول است واصلى ندارد ، وقبح‌آن ظاهر بودكه راوى خود مرتكب ترجيع نشد ،

--> ( 1 ) - مسند احمد : 1 / 172 و 175 ، سنن دارمى : 1 / 349 ، و 2 / 471 ، سنن‌أبو داود : 2 / 74 حديث 1469 و 1470 . ( 2 ) - صحيح بخارى : 6 / 44 .